Nowy monoblok tej samej mocy co ten, który montowałeś dwa lata temu, ma już na tabliczce R-454B i naklejkę z płomieniem. Napełnienie mniejsze, ciśnienia zbliżone, a przed montażem dochodzą pytania o kubaturę pomieszczenia. Klasa A2L to trzy warunki: dolna granica wybuchowości powyżej 0,10 kg/m³, ciepło spalania poniżej 19 000 kJ/kg i maksymalna prędkość spalania do 10 cm/s. Ta ostatnia liczba decyduje o wszystkim - płomień w mieszaninie R-32 z powietrzem idzie kilka razy wolniej niż w propanie i gaśnie, gdy zabraknie źródła. Zapalić się da. Tylko potrzeba na to znacznie więcej niż iskry ze stycznika.
Pięć czynników, które spotkasz w robocie
| Czynnik | Klasa | GWP | Poślizg | Zastosowanie |
|---|---|---|---|---|
| R-410A | A1 | 2088 | około 0,1 K | wycofywany ze splitów, nadal w serwisie |
| R-32 | A2L | 675 | praktycznie brak | splity, multisplity, pompy ciepła powietrze-woda |
| R-454B | A2L | 466 | około 1,5 K | nowe splity i pompy ciepła, zamiennik R-410A |
| R-1234yf | A2L | poniżej 1 | brak | składnik mieszanin, chłodnictwo mobilne |
| R-290 | A3 | 3 | brak | pompy ciepła monoblok, chłodnictwo handlowe |
R-32 jest czynnikiem jednoskładnikowym, więc nie ma poślizgu i można go uzupełniać po ubytku. R-454B jest mieszaniną R-32 z R-1234yf i ma poślizg około 1,5 K - do przegrzania bierzesz punkt rosy, do dochłodzenia punkt pęcherzyków, a przy większym ubytku układ opróżnia się i napełnia od nowa, zamiast dolewać.
Co zmienia się w praktyce serwisowej
- ciśnienia robocze R-32 są o kilka procent wyższe niż R-410A, a temperatura tłoczenia wyraźnie wyższa - przegrzanie pilnujesz uważniej, bo sprężarka szybciej dochodzi do granicy;
- napełnienie R-32 jest o mniej więcej jedną piątą mniejsze niż R-410A dla tej samej mocy, więc błąd wagowy waży proporcjonalnie więcej;
- olej pozostaje POE, ale narzędzia z resztkami czynnika A1 zanieczyszczają układ przy przezbrojeniach;
- kielichy flare kręcisz staranniej - wyższe ciśnienia nie wybaczają niedokręconego złącza;
- przy napełnieniu powyżej granicy wyznaczonej dla kubatury dokładasz wykrywanie wycieków i wentylację pomieszczenia.
Granice napełnienia i kubatura pomieszczenia
Dla czynników A2L norma wiąże dopuszczalne napełnienie z kubaturą pomieszczenia i wysokością montażu jednostki wewnętrznej. Im niżej wisi jednostka, tym mniej czynnika można w niej dopuścić - bo przy wycieku stężenie przy podłodze rośnie szybciej. Konkretną wartość dla danego urządzenia podaje producent w dokumentacji techniczno-ruchowej i to ona jest wiążąca przy odbiorze instalacji.
Nie przezbrajaj urządzenia zaprojektowanego na R-410A na R-32 ani na R-454B. Różnią się ciśnieniami, temperaturą tłoczenia i wymaganiami dla elementów elektrycznych w obiegu powietrza. To nie jest kwestia gwarancji, tylko dopuszczenia urządzenia do pracy z czynnikiem palnym.
Narzędzia do A2L
Do czynników A2L nie potrzebujesz osprzętu ATEX - ten obowiązuje dopiero przy klasie A3. Sprawdzasz co innego: czy producent dopuścił dany przyrząd do pracy z czynnikami A2L. Pozycje z torby, przy których to sprawdzasz:
- pompa próżniowa z dopuszczeniem A2L - VPX7 daje 280 l/min (16,8 m³/h) i próżnię końcową 15 mikronów, ta sama konstrukcja jest też w wersjach 225 i 170 l/min;
- stacja odzysku dobrana do klasy czynnika: MR45INT obsługuje czynniki niepalne, a do A2L i A3 idzie MR53INT z certyfikatem ATEX;
- cyfrowa oprawa zaworowa z charakterystyką nowych czynników - SM482VINT ma ponad osiemdziesiąt pozycji i dobiera listę przez USB-C;
- wykrywacz reagujący na HFO - DRX3 obejmuje HFC, HCFC, CFC i HFO, tak samo jak wersja na podczerwień;
- waga o rozdzielczości 50 g albo lepszej: przy napełnieniu rzędu 1 kg gorsza daje już 5 % niepewności;
- analogowa oprawa zaworowa ze skalą pod nowe mieszaniny, jeśli pracujesz bez elektroniki.
Dlaczego branża w ogóle się przestawia
Rozporządzenie (UE) 2024/573 wygasza dostępność wodorofluorowęglowodorów przez system kwot liczony w tonach ekwiwalentu CO2. Kwota maleje skokowo, a wraz z nią rośnie cena czynnika o wysokim GWP. R-410A z GWP 2088 zużywa cztery razy więcej kwoty niż R-454B z GWP 466 przy tej samej masie - i to jest cały mechanizm, przez który R-410A zniknął z nowych urządzeń, zanim jakikolwiek przepis wprost tego zakazał.
Wymagania przy montażu i odbiorze
Urządzenie na czynniku A2L zmienia też sposób odbioru instalacji. Poza zwykłym protokołem sprawdzasz rzeczy, których przy R-410A nie było, a które inspektor i producent potraktują jako warunek gwarancji.
- kubatura pomieszczenia i wysokość montażu jednostki wewnętrznej wobec granicy napełnienia z dokumentacji;
- oznakowanie urządzenia i rurociągu etykietą informującą o czynniku palnym;
- brak stałych źródeł zapłonu w miejscu, w którym mógłby się zebrać czynnik po wycieku;
- drożność odprowadzenia skroplin, którym czynnik cięższy od powietrza mógłby spłynąć do niższej kondygnacji;
- protokół z kielichowania i z próby szczelności - przy wyższych ciśnieniach roboczych to pierwsza rzecz, o którą pyta serwis gwarancyjny.
Same czynności serwisowe są takie jak przy A1: odzysk, próba azotem, próżnia, napełnianie ważone. Różnica leży w przygotowaniu miejsca pracy i w tym, że przy otwartym obiegu nie ma miejsca na palnik bez wcześniejszego przedmuchania azotem. Kto to opanował przy R-32, przy R-290 będzie miał do dołożenia tylko osprzęt z certyfikatem ATEX.
Dla serwisu oznacza to dwa równoległe światy przez najbliższą dekadę: instalacje na R-410A, które trzeba utrzymać przy życiu przy rosnącej cenie czynnika, i nowe urządzenia na A2L, które wymagają innych nawyków. Zgłoszenia będą przychodzić z obu, więc w aucie musisz wozić sprzęt obsługujący jedno i drugie.
