Sprężarka w splicie sprzed półtora roku poszła do wymiany. Olej kwaśny, filtr zapchany, a w karcie serwisowej wpis z montażu: „próżnia 30 minut". Trzydzieści minut nie znaczy nic. Znaczenie ma wartość, do której zeszła instalacja, i to, czy się na niej utrzymała po odcięciu pompy. Próżni nie robisz po to, żeby wyciągnąć powietrze - robisz ją po to, żeby odparować wodę, która została po cięciu, kielichowaniu i lutowaniu. Woda z olejem daje kwasy, kwasy zjadają izolację uzwojenia i rachunek przychodzi po dwóch sezonach.
Dlaczego akurat 500 mikronów
Woda zaczyna wrzeć dopiero wtedy, gdy ciśnienie spadnie poniżej ciśnienia nasycenia pary dla temperatury, jaką ma instalacja. Przy 0 °C to 4579 mikronów, przy 20 °C - około 17 500. Docelowe 500 mikronów daje zapas na to, że część wody siedzi w oleju i w porowatym osadzie, a nie na powierzchni rury.
| Temperatura instalacji | Ciśnienie wrzenia wody | Wniosek |
|---|---|---|
| 0 °C | 4579 mikronów | zimą odciągaj dłużej, woda paruje niechętnie |
| 10 °C | 9212 mikronów | typowe warunki wiosną i jesienią |
| 20 °C | 17 500 mikronów | najłatwiejsze warunki |
| docelowo | 500 mikronów | poziom, przy którym cała wolna woda odparowała |
Dobór pompy i przekrój drogi
Wydajność pompy znaczy mniej niż przekrój drogi, którą powietrze do niej dociera. Pompa 225 l/min podłączona wężem 1/4" przez zawór Schradera odciąga wolniej niż pompa 170 l/min podłączona wężem 3/8" z wyjętym rdzeniem. Dlatego VP87 i VPX7 mają cztery króćce: 1/4", dwa razy 3/8" i 1/2". Najgrubszy z nich jest tam po to, żebyś go używał.
- wąż próżniowy HV1 w wymiarze 3/8" × 3/8" zamiast węża serwisowego 1/4";
- przyrząd do wymiany wentyli VC2GE - wyjmujesz rdzeń pod ciśnieniem, bez opróżniania instalacji;
- jak najkrótsza droga: pompa stoi przy urządzeniu, nie przy aucie;
- podłączenie z obu stron układu - przy odciąganiu wyłącznie od ssania powietrze przechodzi przez zawór rozprężny i próżnia trwa wielokrotnie dłużej;
- pompa dobrana do wielkości instalacji: 170 l/min (10,2 m³/h) na typowy split, 225–280 l/min (13,5–16,8 m³/h) na multisplit i chłodnictwo.
Procedura krok po kroku
- sprawdź poziom i barwę oleju w pompie; olej mętny wymień przed rozpoczęciem, nie po;
- wyjmij rdzenie zaworów po obu stronach przyrządem do wymiany wentyli;
- podłącz pompę wężami 3/8", a wakuometr MG44INT podłącz bezpośrednio do układu, bez węża; przed odczytem odizoluj pompę, bo przy pracującej pompie wakuometr pokazuje próżnię pompy, a nie stan układu;
- przy dużej ilości wilgoci uruchom pompę z otwartym balastem gazowym na pierwsze kilkanaście minut, a potem go zamknij - przy otwartym balaście pompa nie zejdzie do próżni końcowej;
- obserwuj tempo spadku: sucha i szczelna instalacja schodzi poniżej 1000 mikronów w kilkanaście minut;
- zejdź do 500 mikronów i utrzymaj ten poziom przez 10–15 minut;
- zamknij zawór odcinający między układem a pompą - nie wyłączaj pompy przed zamknięciem zaworu, bo olej cofnie się do instalacji;
- wykonaj test zaniku próżni.
Test zaniku próżni i jego interpretacja
Po odcięciu pompy obserwujesz wskazanie wakuometru przez 10–15 minut. Zachowanie ciśnienia mówi ci, z czym masz do czynienia.
| Zachowanie wskazania | Interpretacja | Co robisz |
|---|---|---|
| wzrost poniżej 100 mikronów i stabilizacja | instalacja sucha i szczelna | napełniasz czynnikiem |
| wzrost do 1000–2000 mikronów i stabilizacja | w układzie została wilgoć | odciągaj dalej, rozważ wymianę oleju i ogrzanie instalacji |
| wzrost ciągły, bez stabilizacji | nieszczelność | wracasz do próby azotem |
| gwałtowny skok od razu po odcięciu | nieszczelność na przyłączu lub w wężu | sprawdź uszczelki i zawory kulowe |
Wakuometr podłączony do króćca pompy mierzy próżnię w pompie, a nie w instalacji. Przy wężu 1/4" i zapchanym rdzeniu zaworu różnica potrafi wynieść ponad tysiąc mikronów - pompa pokazuje 300, a w układzie jest 1500. Wakuometr zawsze podłączaj po stronie układu.
Najczęstsze błędy
- odciąganie „na czas" zamiast do wartości - 30 minut nie oznacza niczego, 500 mikronów oznacza wszystko;
- pozostawienie rdzeni zaworów w przyłączach; rdzeń Schradera dławi przepływ tak samo w próżni, jak przy napełnianiu;
- wąż 1/4" z uszczelką, która przecieka pod podciśnieniem - pod ciśnieniem trzyma, pod próżnią zasysa;
- brak testu zaniku próżni: bez niego nie wiesz, czy 500 mikronów to stan trwały, czy chwilowy;
- trzykrotne przedmuchiwanie azotem zamiast jednego porządnego odciągania - przy suchej instalacji to strata czasu i azotu, a przy mokrej i tak nie zastąpi długiej próżni;
- praca zimą bez ogrzania instalacji; przy 0 °C woda paruje tak wolno, że pompa stoi godzinami na tym samym wskazaniu.
Kiedy przedmuchać azotem
Przedmuchanie instalacji azotem między odciąganiami ma sens tylko wtedy, gdy w układzie została woda w postaci ciekłej albo zanieczyszczenia po spaleniu sprężarki. Azot zrywa wtedy warstwę pary nad powierzchnią wody i przyspiesza dalsze odparowanie. Na suchej instalacji po montażu to strata czasu: dokładasz do obiegu gaz, który zaraz trzeba wyciągnąć.
- po spaleniu uzwojenia sprężarki: przedmuchanie plus wymiana filtra i oleju w pompie;
- po długim postoju instalacji z otwartymi końcówkami rur;
- gdy test zaniku próżni stabilizuje się w okolicach 2000 mikronów mimo szczelnej instalacji;
- przy pracy zimą, gdy instalacja jest zimna i woda paruje wyjątkowo wolno - dodatkowo ogrzej rurociąg, na przykład matą grzewczą.
Ciśnienie przy przedmuchiwaniu ograniczasz do kilku barów - to nie jest próba szczelności i nie ma po co dochodzić do ciśnienia próbnego. Po przedmuchaniu zrzucasz azot i wracasz do odciągania, licząc czas od zera.
Co robisz zaraz po próżni
Napełnianie zaczynasz od razu po pozytywnym teście zaniku, przez ten sam zestaw węży, bez rozłączania. Każde rozłączenie to powietrze i wilgoć wracające do układu. Rdzenie zaworów wkręcasz z powrotem dopiero po napełnieniu, przyrządem do wymiany wentyli pod ciśnieniem - i sprawdzasz to miejsce wykrywaczem, bo świeżo wkręcony rdzeń jest jednym z częstszych miejsc wycieku.
