Zgłoszenie „nie chłodzi" na dachu marketu. Sprężarka buczy przez trzy sekundy i wyłącza się na zabezpieczeniu termicznym. Możesz teraz podpiąć oprawę zaworową i przez pół godziny patrzeć na ciśnienia albo w kwadrans zmierzyć cęgami prąd rozruchowy, pojemność kondensatora i rezystancję izolacji uzwojeń. Trzy pomiary, trzy najczęstsze usterki: zużyty kondensator, zablokowany wirnik, upływ do masy. Z żadną z nich czynnik nie ma nic wspólnego.
Prąd rozruchowy i prąd pracy
Na tabliczce sprężarki masz dwie wartości: RLA (prąd pracy przy obciążeniu znamionowym) i LRA (prąd przy zablokowanym wirniku). Pomiar prądu pracy robisz cęgami na przewodzie fazowym zasilania sprężarki, po 10 minutach ustabilizowanej pracy.
| Odczyt | Co oznacza | Co sprawdzasz dalej |
|---|---|---|
| Prąd pracy w granicach RLA | sprężarka pracuje normalnie | przechodzisz do pomiarów ciśnień |
| Prąd pracy powyżej RLA | przeciążenie | ciśnienie skraplania, zabrudzony skraplacz, nadmiar czynnika |
| Prąd pracy poniżej 60 % RLA | sprężarka nie tłoczy | zawór zwrotny, ubytek czynnika, zużyty mechanizm |
| Prąd rozruchowy zbliżony do LRA i brak startu | zablokowany wirnik lub brak momentu | kondensator rozruchowy, napięcie zasilania |
| Brak prądu przy podanym napięciu | przerwa w obwodzie | zabezpieczenie termiczne, stycznik, uzwojenie |
Prąd rozruchowy łapiesz funkcją Inrush - cęgi rejestrują szczyt w pierwszych 100 ms. Zwykłym pomiarem go nie zobaczysz, bo miernik uśrednia. SC680INT ma obrotową głowicę, którą wciśniesz między przewody w ciasnej rozdzielnicy, i mierzy prąd stały do 600 A - to przydaje się przy sprężarkach inwerterowych, gdzie po falowniku nie ma już czystego przebiegu sinusoidalnego.
Kondensator: pomiar pojemności zamiast zgadywania
Kondensator pracy traci pojemność stopniowo. Urządzenie startuje coraz ciężej, prąd rośnie, aż zabezpieczenie termiczne zaczyna wyłączać sprężarkę po kilkunastu minutach. Puchnięcie obudowy widać dopiero na końcu tej drogi - dlatego kondensator się mierzy, a nie ogląda.
- odłącz zasilanie i rozładuj kondensator rezystorem 20 kΩ / 5 W przez kilka sekund; zwieranie śrubokrętem niszczy okładziny i jest niebezpieczne;
- odłącz przynajmniej jeden przewód od zacisku, żeby nie mierzyć obwodu równolegle;
- ustaw miernik na pomiar pojemności - SC480INT obejmuje zakres od 10 nF do 10 mF, czyli cały zakres kondensatorów HVACR;
- porównaj odczyt z wartością na obudowie i z tolerancją, którą podał producent (zwykle ±5 %);
- spadek poniżej 90 % wartości znamionowej to kondensator do wymiany, nawet jeśli urządzenie jeszcze rusza.
Rezystancja izolacji: jedyny pomiar, który przewiduje awarię
Multimetr sprawdzi ci ciągłość uzwojenia, ale nie powie nic o stanie izolacji. Do tego służy miernik rezystancji izolacji SMG5, który podaje napięcie probiercze 1000 V DC i mierzy do 2000 MΩ. Pomiar wykonujesz między każdym wyprowadzeniem uzwojenia a obudową sprężarki.
| Rezystancja izolacji | Ocena | Działanie |
|---|---|---|
| powyżej 100 MΩ | izolacja w dobrym stanie | zapisz wynik jako punkt odniesienia |
| 20–100 MΩ | stan dopuszczalny | powtórz pomiar na kolejnym przeglądzie |
| 1–20 MΩ | izolacja się rozkłada | sprawdź zawilgocenie i kwasowość oleju |
| poniżej 1 MΩ | upływ do masy | sprężarka do wymiany, obieg do przepłukania |
Nie podawaj 1000 V DC na sprężarkę inwerterową z podłączoną elektroniką. Napięcie probiercze przebije falownik. Odłącz przewody od modułu i mierz wyłącznie na wyprowadzeniach sprężarki, a jeśli producent tego zabrania - zastosuj metodę wskazaną w dokumentacji urządzenia.
Asymetria napięć i prądów w układach trójfazowych
W sprężarkach trójfazowych asymetria zabija uzwojenie szybciej niż przeciążenie. Zmierz napięcie między każdą parą faz i prąd na każdej fazie przy ustabilizowanej pracy.
- asymetria napięcia powyżej 2 % to powód do zgłoszenia sprawy do zakładu energetycznego;
- każdy 1 % asymetrii napięcia daje 6–10 % wzrostu asymetrii prądu;
- asymetria prądu powyżej 10 % oznacza uszkodzone uzwojenie albo złe połączenie na styczniku;
- spadek napięcia przy rozruchu poniżej 90 % wartości znamionowej to zbyt mały przekrój przewodu zasilającego.
Kolejność pomiarów przy zgłoszeniu „nie startuje"
- napięcie zasilania na zaciskach urządzenia, przy włączonym obciążeniu;
- napięcie sterowania na cewce stycznika - jeśli jest, a stycznik nie ciągnie, to stycznik;
- napięcie na wyjściu stycznika w kierunku sprężarki;
- prąd rozruchowy funkcją Inrush;
- pojemność kondensatora pracy i rozruchowego;
- rezystancja uzwojeń między wyprowadzeniami - porównaj z dokumentacją, różnice powyżej 10 % są podejrzane;
- rezystancja izolacji uzwojenie–obudowa.
Do pomiarów punktowych w rozdzielnicy bierzesz multimetr LT17A: zakresy pojemności do 20 000 µF obejmują cały asortyment kondensatorów HVACR, czego multimetr elektroniczny zwykle nie robi. Przewody wymieniaj, gdy tylko izolacja przy wtyku zaczyna pękać. Przy pomiarze na pracującym urządzeniu ręce zwalnia zestaw ADK7 z zaciskami krokodylkowymi - wpinasz raz i patrzysz na wyświetlacz, zamiast trzymać sondy w rozdzielnicy pod napięciem.
Czego nie zrobisz cęgami
Miernik cęgowy pokazuje skutek, nie przyczynę. Prąd powyżej RLA to informacja, że sprężarka ma za ciężko - ale czy przez zabrudzony skraplacz, przez nadmiar czynnika, czy przez zatarcie, powiedzą dopiero ciśnienia i temperatury. Pomiary elektryczne i chłodnicze robisz razem, w tej samej wizycie, na tym samym stanie pracy układu. Kiedy je rozdzielasz, kończy się to „naprawą", po której klient dzwoni za dwa tygodnie.
